Maareeye-Ku-Xigeenka Wakaalada Biyaha Burco Oo Ku
Eedeeyay Xildhibaano Golaha Degaankaa Iyo Maareeyaha In Ay Majaro Habaabiyeen
Wakaaladii
December 24, 2007
Maareeye kuxigeenka Wakaalada Biyaha ee Burco Mr Muuse Cabdi Ismaciil ayaa ku
edeeyay xubno ka tirsan golaha degaanka iyo Maareeyaha wakaalada in ay majaro
habaayeen dhamaan adeegii wakalaada Biyaha ee Burco Maareeye waxa uu sidaasi ku
sheegay shir jaraaid oo uu saaaka xafiiska ku qabtay . isago Maareeyahu
daahfuray waxyaabo badan oo ka jira wakaalada Burco shirki jaraaidna waxa uu
dhacay sidantan.
Wakalada Biyaha Burco waxa la asaasay 1997 Augusto isla xiliga ayaan anigu aha
shaqalihi ugu horeyay ee bilabay asaaska wakalada waxana ka sooqabtay xilal kala
duduwan iminkana waxa aan ahay mareye ku-xigeenka wakalada mudada aan soo
shaqeeyay waxa wakalada soomaray 4 Mareeye iyo 3 Sadex mareeye ku xigeen sida
aynu ognahay bilowgiba wakaladaha Biyaha waxa la hoos geyay dawladaha hoose si
ay u kabaan xaga dhaqalaha iyo wayo-aragnimo dartood haseyeshe markidanbe
wakalada Hargaysa, Berbera. Borame. Way ka hoos baxeen dawaladaha hoose. Balse
wakalada biyaha Burco wali waxa ay ku hoos jirta dawlada hoose in kasta oo dhawr
goor laysku dayay in laga madax bananeyo may surobin mudada ay wakaladu soo
jirtay waxa ay ugu wanaagsanayd 2000 ilaa 2005 xilaga oo u maareye ka ahaa
Maxamud yaasiin waxana uu dhawr goor isku dayay in ay wakaladu ka madax
banaanato Dawlada Hoose waana marka hantida maguurtada ah ee Wak.Biyaha Burco
leedahay ay wakaladu ibsatay(ha shaqeeyo maanta ama yaanu shaqeyne lasameeyey).
Waqtigan oo D/hoose musuq la tiicaysay waxay Wak.Biyaha Burco ahayd “Lesotho” ka
badbaaday mushkiladaas, waxaanay lahayd nidaam xisaabeed & maamul la majeerto.
Bishii july ee 2005-ta ayaa waxaa yimi Maareynta hadda jirta,wixii waqtigaa
kazoo bilowday ilaa manta waxay wakaaladda si toos ah u hoos-tagtay oo aanu isu
dhiibnay golaha degaanka koox ka mid ah,oo si iyaga u gaar ah ugu tagri falay
mas’uuliyaddii iyo xilkii wakaaladda, kooxdaas oo tiroyar uun ka ah golaha
degaanka.waxay si aan loo shaacin bulshada & dawladda dhexena ogeyn u privatize-garayesteen
wakaaladdii biyaha ee caasimadda labaad ee wadanka.xilligan ay kooxdani
wakaaladda hantiday waxaadhacday:-
• Waxaa la qoray shaqale aan wakaaladdu qaadi Karin (overstaff ) eeg lifaaqa
muujinaya shaqaalaha la qoray (hal go’aan)
• Waxay lumiyeen nidaamkii shaqo-qoriseed, kaas oo ahaa go’aan iyo doorasho ka
yimaada maareynta Wakaaladda.
• Waxaa lumay xidhiidhkii wasaaradda arimha gudaha & Biyaha & macdanta ay
wakaaladdu lalahayd.
• Waxa laalmay oo la waayey kalsoonidii hay’adaha Ajaanibka a/ caalamiga ah
• Waxa lala’yahay meel ay ku danbeysay deyn WBB kaga maqnayd hay’adaha gobolka
oo wasiirada ay khusaysay laga saxeexay,laguna xereeyey wasaaradda maaliyadda
deyntaas oo dhamayd ugu yaraan 275,000,000Sl.Sh.
• Waxa lala’yahay deyn WBB ku lahayd d/hoose oo dhamayd ugu dhawaan
117,200,000Sl.Sh.(biyo & cash caddaan ah)
• Waxa baaba’ay nidaamkii xisaabeed ee wak.biyaha Burco ku amaanayd oo la
shicibeeyey sida; store regulation-kii iyo qaabkii kharash-gelida oo noqday mid
sarifle laga hagayo.
• Waxa heshiis qarsoodi ah lala galay oo lacag aanay check-geeda & foojarkeeda
saxeexin oo ka badan (90,000,000Sl.sh) bilwalba loosameeyey shirkadda TOTAL.
• Waxaa dhacday in lagu shubto shidaalkii kaalin aan tirada &
xisaab-qabashedeeda shidaal midna la ogeyn kuna kooban Maareyaha oo qudha.
• In Maareyuhu markuu safar u baxayo uu xilkii Wakaaladda biyaha kusii wareejiyo
si qayral-sharci ah xubanahaas isu dhiibatada ah .
Dhaqanka noocan ahi wuxuu wakaaladda dhaxalsiiyey:-
1. in la lumiyo kalsoonidii bulshadu ku qabtay adeega wakaaladda
2. in iyada oo biyogelintu kordhayso uu dakhligii wakaaladu wax kor-u-kac
ah yeelan waayo
3. in ay hawlgabto oo hoos u dhac iyo fadhiid ku yimaado hantidii
maguurtada ahayd ee wakaalada sida; mishiinadii & gaadiidkii oo intoodii badnayd
fadhiisatay ( wax lagu daro ha joogeene).
4. in kala shaki & is-aamin la’aani shaqaalaha dhexdoodii
timaado(maadaama caddaalad lagu dhaqi waayey.
5. inay dhacdo in saddex xafiis oo is eegaya lagu soo meeleeyo shaqaale
hal guri kasoo wada toosay
6. inuu ku dayasho helo oo ladhiirigeliyo musuqii & tuugadii dhinac kasta
oo wakaaladda ah.
7. in adeeggii xumaado, tusaale ahaan; xaafado dhami biyo waayaan.
8. in wakaaladdii gasho saf uu ISTAWUU leeyahay nin labadiisa lugood
kalahoreeyaan
9. iy0 ugu danbeyntii in caddaalad-daradii iyo musuqii uu u gudbo oo ku
fido, jaah-wareerna geliyo magaaladii & bulshadii adeegga loo hayay.
Gebagebo /talo-bixin
1. In Wasaaradda Arrimaha Guduhu (oo ah ta magacwada maareeyaha iyo m/xigeenka
WBB) ay qaadato doorkeeda Wakaaladda Biyaha Burco-si buuxda (tixraac waraaqaha
sumadahoodu kala yihiin WMB 01-389/03 , WAG/A.Guud/344/05/2003, oo dhammaantood
ahaa wareegtooyin ka hadlayey doorka aanay D/hoose u dhaafayn WBB oo ay soo
qoreen Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo Wasaaradda Macdanta iyo Biyuhu.)
2. In la soo diro guddi heer sare ah awood badanna leh oo ka kooban;
Wasaaraddda Arrimaha Gudaha, Wasaaradda Macdanta iyo biyaha iyo Hanti-dhawrka
guud oo qiimaysa xaaladda.
3. in si magaalada Biyo ku filan loo siiyo la mideeyo ceelasha dawliga ah
eek u yaalla magaalada oo hadda u kala qaybsan wasaaradda Macdanta iyo Biyaha
iyo Wakaaladda Biyaha Burco.
4. iyo ugu danbayntii in wakaaladda Biyaha Burco loo jirsiiyo D/hoose
inta ay u jiraan Wakaaladaha magaalooyinka Hargeysa, Burco iyo Boorama.
S: Maareeye waxaad sheegtay in dhibaato badani ka jirto wakaalada Maxaad
wakhti horu ushaacinwayday oo dhaliyay Maanta in aad sheegto?
J: waad
mahadsanthaay marka hore anagu ma nihin siyaasiyin is eryanaya ee waxaanu nahay
haayad Bulshada u adeegta adeegii bulshadana in la siyaasadeeyo maaha intii
horena waxaan ilaalinaayay si aan adeega bulshadu ulumin laakin waxa ay manta
gaadhay maal aan laga dhawrsan Karin iyadoo adegii wakaaladu gaadhay meel xun
sidaas daradeed ayaa igu kaliftay in aan shaaciyo.
S: Maareeye kuxigeen adiga iyo Maareeyaha wakaaladu waxaad tihiin
Masuuliyinti ugu saraysay ee Haayadan yaad ku eedaynaysaaan in ay Wakaalada la
soo galeen faragalin iyo xatooyo ?
J: haa waa run waxii khalada ee maamul ahaan wakaalada ku yimaadaa waa
nawada qabanyaaa mudadaa dheerna waxaan u aamusnaa waxay ahayd oo aan ku
hawlanaa in aan wax saxo waxaas oo dhana waxaa biiyay kudlada isku xidhan ee
Maareeyaha iyo xubnaha tirade yar ee golaha degaanka iyadoo aan lawada odhan
Karin golaha deegaanku waa ku wada socdaan kuwaas ayaa waxaas oo dhan ka Masuula
S: Maxaad ka jira Xafiisyada la leeyahay Waxa la jabiyay Habeen Madaw ?
J: su.aasi waa mid dhinacyo badan taabanaysa waxaan ka soo bilaabayaa
imtixaankii iyo siyaabihi loo qaaday waxa ka xigta qaabkii loo maamulay
imtixaankii agaasimayaasha nimankii u yimi qaaadida imtixaanka 90% waxay u
yimaadeen in ay imtixaan sharci ah qaadaan laakin waxa wehelinayay xubno ka
tirsan Golaha degaanka dabcan saameyntooda ayay lahayaeen labaad xubnood ee
degaanku jiro ay shaqo badan qabteen imtixaankaasi marki uu dhacay shaqaale
hosaadkiima laga qaaday waxa ku xigay kii agaasimayaasha Agaasimayasha lix nin
ayaa isa soo taagay in ay imtixaan galaan anigu markaa waxan taagnaa in imtixaan
sharciya laga qaado agaasimyaasha waaxa ,laakin waxa dhacday in laba ka mida
agaasimyaashii hore ee wakaalada cudur daar keeneen waliba ninka la yidhaahdo
Cismaan Yuusuf uu ku dooday in imtixaan hore looga qaaday uu ku baasay loo
qiimeeyay agaasime kuna soo shaqeeyay Agaasime Dawlada Hoose ah sidaas
daraadedna loo soo badalay agaasime wakaalada markii uu imtixaankaasi sidaasi
noqday (waxa la yidhi lakala dheeree orodse maaha ) arintu waxay ku danbaysay
rag siidhi loogu dhuftay oo midba dhinac ucararay markaa imitxaankaas lama
odhankaro boqolkiba boqol waxa uu ahaa Fair iyo sax
ta kale Jabinta xafiiska waa criminal waa danbi cad oo Qaranka laga galay anigu
markaan masuul ahay oo Xafiiska fadhiyo hadii uu mid shaqalaha ka midi danbi
galo oo ay noqoto in aan furayasha ka qaado jabin iskaba daayoo waa in ay
dhamaan joogaan waaxaha ku shaqada leh loona maro dariiqa sharcigaa , Hadiise la
jabiyo wax masuuliyadiisa qaadaysa cida jabisay dabcan arintaa maareeyaha
afkayga ayaan ku waydiyay waxaana ku idhi xafiiskan yaa jabiyay waxaanu igu
yidhi aniga walibana waxa ila socday Maayarka afkisa ayaanan ka hayaa badheedh
weeye dhacay .
S: Hadii aad manta shaqada ka tago maxaad isleedahay waad qabatay oo waa
lagagu xasuusan karaa?
J: Wax qabadkaygu waxa uu ka soo bilaabmayaa ilaa maalintii aan
kaasheerka ahaa ilaa xisaabiye nimadaydii ilaa manta oo aan ahay maareeye
kuxigeenka wakalaada waxan odhan karaa hadaanan khaldanayan systemka wakaaladu
ku shaqayso iyo documenta yaala dhaamaan xafiisyada anigaa habkaa ay manta u
shaqeeyeeyaan u dhigay waxa ugui yare e la soo qaadan karaa dhirta manta la
hadhsado ee wakaalada ku dhex beeran anigaa gacantayda ku beeray taariikhdaana
sheegi doonta
__
Source: Hadhwanaag News